Wat begint als een verzoek van een vertrouwd persoon, kan binnen twee dagen uitlopen op een financiële strop van bijna 5.000 euro en persoonlijke schade die ver voorbij het geld gaat. Ruud, trainer bij een voetbalvereniging en voorzitter van een lokaal wijkplatform, ontving een e-mail die ogenschijnlijk van zijn voorzitter afkomstig was. Met een plausibel verhaal, namen die klopten en een bevestiging van de penningmeester werd hij stap voor stap meegetrokken in een fraudeconstructie. Zijn verhaal laat zien hoe makkelijk vertrouwen als wapen wordt ingezet en wat er daarna op iemand neerkomt.
Wat zijn verhaal ook laat zien: CEO-fraude is allang niet meer iets van grote bedrijven met een echte CEO. Het treft steeds vaker stichtingen, verenigingen en clubs met enthousiaste vrijwilligers als voorzitter of penningmeester.
Een verzoek dat logisch leek
Op 18 maart ontving Ruud een e-mail, schijnbaar afkomstig van de voorzitter van zijn voetbalvereniging. Of hij wilde helpen met het aanschaffen van cadeaukaarten voor vrijwilligers, als verrassing. Hij moest het wel voor zich houden. “Ik ken het e-mailadres van de voorzitter niet. Ik ben trainer en verantwoordelijk voor de kleding van de club, dus ik heb geen direct contact met hem. En dan ga je er gemakkelijk van uit dat het klopt.”
Om zeker te zijn checkte Ruud het e-mailadres bij de penningmeester van de club. Die gaf aan dat het e-mailadres inderdaad klopte. Dat was voor Ruud het sein om door te gaan. Hij bestelde de eerste twee Apple giftcards van 200 euro per stuk via een webshop. Maar de verzoeken bleven komen. Ook de tweede dag was de nepvoorzitter actief. In totaal bestelde Ruud 22 kaarten, bijna 5.000 euro. Tussendoor stelde hij drie vragen om te testen of hij echt met de voorzitter sprak. “Ik vroeg naar twee namen van vrijwilligers. Die kon hij opnoemen. Eén van die namen staat niet op de website van de club. Hoe hij eraan kwam, weet ik niet.”
Pas aan het einde van de tweede dag begon er iets te knagen. Waarom zoveel kaarten? Waarom niet gewoon uit de clubkas betaald? Hij stuurde een berichtje naar de hulptrainer van de voorzitter, met het verzoek of hij hem met spoed wilde laten bellen. Binnen een minuut was er contact.
“De ‘echte’ voorzitter zei: als ik dit zou willen, dan doe ik het altijd face-to-face. Nooit per mail, nooit per telefoon. Toen zakte de grond onder mijn voeten vandaan.”
Subsidiegeld van de gemeente
De financiële gevolgen waren direct en ingrijpend. Het geld was niet van Ruuds privérekening afgehaald, maar van de zakelijke rekening van het wijkplatform waarvan hij voorzitter is. Die rekening wordt gevoed door gemeentelijke subsidie. Hij moest de gemeente, de accountant en het bestuur informeren. De consequentie was concreet: hij verloor zijn penningmeesterschap en het platform is inmiddels opgeheven.
“Dat doet echt wat met je. Ook werd mijn naam door het slijk gehaald, dat heeft me het meest geraakt.”
Nadat alles goed tot hem was doorgedrongen ondernam Ruud actie op meerdere fronten tegelijk. Hij deed aangifte bij de politie, nam contact op met de fraudedesk van Apple om de 22 giftcards te traceren en te blokkeren, en meldde de zaak bij de Fraudehelpdesk. De politie startte een onderzoek, maar stopte dit binnen een week. “Ze hadden belangrijkere zaken.” Ruud diende een klacht in bij het Ministerie van Justitie omdat hij het niet eens was met die beslissing. “Ik ben niet iemand die het erbij laat zitten.”
Wat hij andere ondernemers en vrijwilligers wil meegeven
Binnen de voetbalclub is na het incident actief gecommuniceerd. Er gingen e-mails uit naar het bestuur en naar alle trainers: pas op voor berichten namens de voorzitter over het bestellen van cadeaukaarten. Twee weken later probeerden de oplichters het opnieuw, ditmaal bij alle trainers van de club tegelijk. Ruud ontving deze e-mail ook. Nu stelde hij een tegeneis: “Prima, maar ik wil de 800 euro eerst op mijn rekening hebben voor ik bestel.” Daar kreeg hij geen reactie meer op.
De kern van zijn boodschap is helder: verifieer altijd bij de persoon wiens naam gebruikt wordt en doe dat persoonlijk.
“Niet via e-mail, niet via WhatsApp. Gewoon bellen of face-to-face. Dat is de enige manier om dit dicht te timmeren.”
Ruud benadrukt ook dat Apple giftcards een bekende fraudevector zijn. De webshop waarschuwde hem al, de bank blokkeerde zijn rekening. “Die signalen waren er. Maar ik had groen licht gekregen van de penningmeester. Dus ik dacht: het klopt.” Achteraf weet hij dat ook dat bevestigingsmoment niet waterdicht was: het e-mailadres van de afzender was vervalst, en de penningmeester bevestigde slechts dat het adres op het eerste gezicht klopte.
Zijn motivatie om zijn verhaal te delen is direct. “Ik heb me dit voorval ontzettend aangetrokken en ik wil anderen waarschuwen om van mijn fouten te leren. Al helpt dit maar één persoon, dan ben ik al blij.”